Zrosty pooperacyjne – leczenie i zapobieganie

Chirurgiczne leczenie zrostów
Ogólnie uznawaną metodą ograniczania zrostów jest bardzo staranne przestrzeganie technik chirur­gicznych, przy czym zasadnicze znaczenie mają tutaj zasady mikrochirurgii. Zasad tych należy prze­strzegać szczególnie przy operacjach laparosko­powych. Liczne drobne uszkodzenia, które mogą powodować zrosty, są zwykłym elementem ope­racji i nawet, jeżeli będzie wprowadzona strategia zmierzająca do ograniczenia powstawania zrostów, powikłania mogą się pojawiać. Każdy typ operacji nawet przy przestrzeganiu wszystkich reguł pre­wencji może spowodować zrosty pooperacyjne. Przy operacyjnym leczeniu endometriozy, powsta­waniu zrostów sprzyja stan zapalny i angiogene­za (tworzenie się nowych naczyń krwionośnych) przyczyniając się do powstawania zrostów.

Adhezjoliza chirurgiczna (uwalnianie zrostów) jest współcześnie stosowaną metodą leczenia zrostów bez względu na metodę adhezjolizy (na przykład laparoskopia, klasyczna operacja brzuszna) oraz na rodzaj zrostów. Skutkuje to jednak kolejnymi uszkodzeniami tkanek i częstymi przypadkami po­wtórnego tworzenia się zrostów (w 85% przypad­ków), nawet przy zachowaniu zasad prawidłowej techniki chirurgicznej.

Rozwój metod prowadzących do obniżenia powsta­wania zrostów umożliwia dziś realne zmniejszenie ryzyka powstawania zrostów, a dla pacjentek ozna­cza lepszy wynik operacji oraz zmniejszenie zagro­żenia powikłań (patrz wyżej). Istnieje coraz więcej dowodów na skuteczność środków służących do ograniczenia ryzyka zro­stów pooperacyjnych, stanowiących uzupełnienie prawidłowego leczenia chirurgicznego.

Sposoby zmniejszania, zagrożenia tworzenia się zrostów
Jedyną aktualnie dostępną pomocą do obniżenia ryzyka tworzenia się zrostów są tzw. bariery fizy­kalne. Głównym wymogiem dla takiej bariery jest skuteczne oddzielanie uszkodzonych powierzchni otrzewnej od siebie w czasie 3 – 5 dni po operacji, w którym następuje gojenie peritoneum. Taka separacja może być osiągnięta z użyciem miejscowo nakładanych barier mechanicznych (filmy i żele) albo przez zastosowanie rozległego pokrycia substancjami ciekłymi, które zapewniają fizyczne oddzielenie powierzchni tkanek podczas procesu gojenia.

O wyborze danego środka do profilaktyki musi zde­cydować operujący lekarz zgodnie z zakresem pla­nowanej ingerencji chirurgicznej z uwzględnieniem  lokalnych możliwości i stanu klinicznego pacjentki.