Jednym z zaburzeń hormonalnych często powodujących niepłodność jest zbyt wysokie stężenie we krwi prolaktyny, czyli hiperprolaktynemia. Jej efektem są m.in. problemy z jajeczkowaniem lub brak miesiączki. Mamy do czynienia z tym schorzeniem gdy stężenie prolaktyny jest wyższe niż 20 ng/ml u kobiet i 15 ng/ml u mężczyzn.
Prolaktyna (PRL) jest hormonem wydzielanym przez przysadkę mózgową. Odpowiada za powstawanie i wydzielanie mleka u kobiet. Jego poziom naturalnie wzrasta po urodzeniu dziecka, a wysoki poziom tego hormonu powoduje zaburzenia jajeczkowania lub brak miesiączki.
Dlaczego?
Prolaktyna wpływa na wydzielanie gonadotropin przez przysadkę. Poziom hormonów LH i FSH jest wtedy zwykle prawidłowy lub nieznacznie tylko obniżony, jednak zmienia się amplituda ich wydzielania - maleje częstość i wielkość impulsów wydzielania. W szczególności pik LH w okresie okołoowulacyjnym może być zbyt słaby, by wywołać owulację. Stąd cykle bezowulacyjne.
Poza tym prolaktyna prawdopodobnie działa bezpośrednio na gonady, powodując zmniejszenie wydzielania progesteronu u kobiet (niewydolność ciałka żółtego) oraz testosteronu u mężczyzn.
Hiperprolaktynemia jest więc zaburzeniem hormonalnym polegającym na występowaniu w surowicy krwi stężeń prolaktyny przekraczających wartości prawidłowe. Nie jest chorobą, a jedynie objawem, dlatego bardzo ważne jest ustalenie jej przyczyny i w zależności od tego podjęcie odpowiedniego postępowania.
PrzyczynyNależą do nich:
Objawy
U kobiet z hiperprolaktynemią zauważa się objawy takie, jak m.in.:
Objawy u mężczyzn:
Diagnoza
Hiperprolaktynemię stwierdza się na podstawie badania krwi wykazującego poziom prolaktyny w organizmie. Ponieważ stężenie jej może się zmieniać nawet z godziny na godzinę, dlatego badaniu najlepiej poddać się rano na czczo. Pokarm podwyższa bowiem poziom prolaktyny.
Czasem wykonuje się badania dodatkowe, takie jak:
Leczenie
W przypadku hiperprolaktynemii wynikającej z przyjmowania leków można rozważyć przerwanie ich przyjmowania lub ich zmianę. W przypadku części leków podwyższających poziom prolaktyny można jednocześnie podawać bromokryptynę, ale nie zawsze jest to możliwe, np. bromokryptyna znosi lub osłabia działanie antagonistów receptora dopaminowego (w tej grupie mieści się wiele leków psychotropowych). Osłabienie ich działania (zwłaszcza nagłe) może prowadzić do nawrotu zaburzeń psychicznych.
W przypadku hiperprolaktynemii wywołanej zaburzeniami czynności nerek, wątroby, tarczycy, należy leczyć chorobę podstawową - skutkiem czego powinna być normalizacja poziomu prolaktyny.
Farmakoterapię stosuje się w przypadku hiperprolaktynemii czynnościowej, a także jako leczenie pierwszego rzutu przy gruczolakach przysadki. Stosowane są leki będące agonistami dopaminy (tzn. pobudzające receptory dopaminowe, tak jak dopamina - i w ten sposób wpływające na hamowanie wydzielania prolaktyny: Bromergon, Bromocorn, Ergolaktyna (najczęściej stosowane), Parlodel, Norprolac, Dostinex, Permax.
Leczenie neurochirurgiczne stosuje się, gdy leki okazują się niewystarczająco w obniżaniu stężenia prolaktyny, stwierdza się nietolerancję lub oporność na leki, stwierdza się duże guzy z pojawieniem się objawów uciskowych, stwierdza się znaczną dynamikę wzrostu guza oraz u kobiet z guzem typu macroprolactinoma planujących ciążę.
W niektórych przypadkach stosuje się radioterapię jako uzupełnienie leczenia neurochirurgicznego.
Dodaj komentarz