Farmakologiczna stymulacja owulacji jest obecnie jedną z najczęstszych procedur medycznych stosowanych w leczeniu niepłodności. Głównym jej celem jest spowodowanie dojrzewania komórek jajowych i owulacji u pacjentek z zaburzeniami tego procesu. Na przestrzeni ostatnich lat wskazania do stymulacji jajeczkowania uległy rozszerzeniu zwłaszcza ze względu na coraz częściej stosowane procedury rozrodu wspomaganego. Wynikiem prawidłowej stymulacji winna być ciąża zakończona narodzinami dziecka. Należy przy tym pamiętać o mogących wystąpić powikłaniach takich jak ciąża mnoga lub zespół hiperstymulacji jajników.
Do stymulacji owulacji wykorzystujemy:
Cytrynian klomifenu (CC)
Jest lekiem tanim i łatwym w stosowaniu (tabletki doustne). Podstawowe zastosowanie ma w grupie kobiet:
Cytrynian klomifenu działa jako kompetytywny antagonista receptora estrogenowego. Wypiera endogenny estradiol z miejsc receptorowych w podwzgórzu i w ten sposób znosi ujemne sprzężenie zwrotne estradiolu na wydzielanie LHRH. Powoduje to pulsacyjne wydzielanie LHRH, przez co pobudza wydzielanie endogennych gonadotropin. Efekt działania cytrynianu klomifenu zależy od stopnia wzrostu stężenia gonadotropin. Po podaniu CC stężenie FSH wzrasta o ok. 50-60 % powyżej wartości podstawowej obserwowanej u pacjentki. Stosuje się go najczęściej od 2 lub 3 dnia cyklu przez 5 dni w dawce od 50 do 150 mg/dobę.
Kontrolne badanie ultrasonograficzne oraz ocena śluzu szyjkowego powinno być wykonane w 10 - 12 dniu cyklu. Pozytywną odpowiedź uzyskuje się w 60 – 80 % przypadków. Odsetek ciąż wynosi ok. 20% na cykl, z czego 70 % ciąż jest uzyskiwanych w trzech pierwszych cyklach leczenia. Obecnie nie ma wskazań do stosowania cytrynianu klomifenu w sumie dłużej niż przez 6 cykli.
Jeżeli cykl jest stymulowany przed planowaną inseminacją domaciczną, to po osiągnięciu cech dojrzałości przez wzrastające pęcherzyki powinien być sprowokowany farmakologiczny pik owulacyjny – jednorazowa iniekcja domięśniowa od 5000 do 10000 IU hCG ok. 36 godzin przed zabiegiem.
Objawy uboczne podczas stosowania CC występują stosunkowo rzadko. Należą do nich zaburzenia widzenia, nudności, wymioty, bóle piersi, uderzenia gorąca. Sporadycznie może wystąpić zespół hiperstymulacyjny. Ryzyko wystąpienia ciąży bliźniaczej wynosi ok. 10%, ciąży trojaczej ok. 0,5%.
Gonadotropiny
Wskazaniem do stymulacji owulacji z użyciem gonadotropin są:
Stosowanie gonadotropin wymaga przekroczenia progu wrażliwości pęcherzyków na FSH, ponieważ poniżej pewnego stężenia pęcherzyk nie zareaguje wzrostem. Podstawową zasadą stymulacji jest jej monitorowanie za pomocą badania ultrasonograficznego oraz oceny stężenia estradiolu w surowicy jako wyznacznika prawidłowej funkcji pęcherzyka.
Przy stosowaniu gonadotropin istnieje zwiększone ryzyko wzrostu dużej liczby pęcherzyków, a w konsekwencji wystąpienie ciąży mnogiej i/lub zespołu hiperstymulacyjnego. Najczęściej stosuje się następujące schematy leczenia: 75 – 150 jednostek w 6, 8 i 10 dniu cyklu lub 75 jednostek od 6 do 11 dnia cyklu. Kontrola ultrasonograficzna i hormonalna powinna mieć miejsce co najmniej 2 razy w ciągu cyklu (8 – 11 d. c.).
Jeżeli średnica pęcherzyków przekroczy 16 mm a stężenie estradiolu wynosi ok. 200 - 300 pg/ml/pęcherzyk należy wywołać egzogenny pik LH podając od 5000 do 10000 IU hCG domięśniowo.
Pompa GnRH
Głównym wskazaniem do stymulacji owulacji przy użyciu pompy uwalniającej pulsacyjnie GnRH jest niewydolność układu podwzgórzowego przy zachowaniu wrażliwości przysadki na GnRH. Na stałe podłączona pompa uwalnia pulsacyjnie GnRH z częstotliwością co 60-90 minut. Dawka podskórna wynosi 10-40 μg/puls, dożylna 5-10μg/puls. Ten sposób leczenia samoistnie wyzwala pik LH. Ze względu na małe ryzyko wystąpienia zespołu hiperstymulacyjnego nie jest konieczne monitorowanie stymulacji. Kontrola ewentualnego efektu powinna być prowadzona przy użyciu badania ultrasonograficznego i stężenia estradiolu w surowicy krwi. Ten sposób leczenia pozwala na uzyskanie owulacji w ok. 80 % cykli. Odsetek ciąż wynosi ok. 20 %
Źródło:gameta.pl
Dodaj komentarz