Sposoby leczenia endometriozy oraz stosowane lekarstwa

O endometriozie piszemy szczegółowo w innym artykule, a w kolejnym o diagnostyce i leczeniu. W tym skupiamy się na metodach leczenia i lekarstwach je wspierających.

Sposoby leczenia endometriozy zależą od jej zakresu i zaawansowania. Wyróżniamy następujące rodzaje leczenia:
- obserwacja bez interwencji medycznej
- leczenie hormonalne
- leczenie chirurgiczne
- leczenie kombinowane

Obserwacja bez interwencji medycznej  - w ten sposób leczyć można łagodne przypadki endometriozy. Zaleca się regularne wizyty u lekarza pierwszego kontaktu lub ginekologa w celu wykonywania badań kontrolnych. Mogą zostać przepisane środki znieczulające i niesteroidowe leki przeciwzapalne.
Leczenie hormonalne - leczenie endometriozy środkami hormonalnymi może skutkować tymczasowym polepszeniem i zmniejszeniem objawów, jednakże ma wiele efektów ubocznych. Nie zwiększa szansy na zajście w ciążę i jako, że jest oparte na środkach hormonalnych, wręcz odwleka szanse na zapłodnienie, ponieważ zaburza homeostazę organizmu. Leczenie to tłumi endometriozę, ale jej nie usuwa. Jest skuteczne tylko na krótki czas, aktywna endometrioza powraca stopniowo w przeciągu 12-24 miesięcy po zaprzestaniu kuracji. Celem terapii farmakologicznej jest złamanie cyklu stymulacji i krwawienia. Przez zaprzestanie jajnikowego cyklu hormonalnego i zmniejszenie poziomu estrogenu, złogi endometrium zaczynają się kurczyć i przestają być aktywne. Endometrioza jest nadal obecna, ale stopniowo ulegnie reaktywacji, kiedy zacznie się normalny cykl menstruacyjny.
Leczenie chirurgiczne - torbiele o średnicy większej niż 3 cm nie odpowiadają na leczenie farmakologiczne i podobnie jak znaczące zmiany adhezyjne dają się dobrze leczyć metodą laparoskopową.

Leki stosowane w leczeniu endometriozy
Każdy z opisywanych leków może powodować różne efekty uboczne. Niektóre kobiety doświadczają ich bardziej niż inne, dlatego zaleca się, by pacjentki były dobrze poinformowane, zanim zostanie wybrana metoda leczenia.

Tabletki antykoncepcyjne - są jedną z najpowszechniej stosowanych metod leczenia endometriozy. Często przepisuje się je kobietom młodym, z łagodną postacią choroby, które wymagają także skutecznej antykoncepcji.
Gastrinone - jest to syntetyczny hormon działający na produkcję estrogenu w jajnikach. Powszechnie stosuje się go w Europie, działa podobnie do Danazolu, powodując także podobne, lecz łagodniej przebiegające efekty uboczne. Obejmują one przyrost masy ciała, trądzik, depresję, nagłe zmiany nastroju, napady zaczerwienienia twarzy i obniżenie libido.
Danazol - jest łagodną forma męskiego hormonu testosteronu. Redukuje ilość produkowanego przez jajniki estrogenu do poziomu zbliżonego do tego, który występuje w okresie menopauzy, wywołując "pseudomenopauzę". Efekty uboczne obejmują przyrost masy ciała, przyspieszony wzrost owłosienia twarzy oraz całego ciała, zmniejszenie gruczołów piersiowych, zwiększenie masy mięśniowej, obniżenie tembru głosu oraz nagłe zmiany nastroju. Danazol może także powodować rozstrój żołądkowy, depresję oraz choroby wątroby.
Agoniści GnRH - GnRH oznacza hormon uwalniający hormony gonadotropowe, natomiast agonista jest to lek działający w ten sam sposób, co hormon wytwarzany przez organizm. W normalnych warunkach organizm produkuje GnRH w niewielkim gruczole znajdującym się w mózgu (przysadce mózgowej) i jest to ten hormon, który pobudza jajniki do rozwoju komórki jajowej i produkcji estrogenu, co prowadzi do prawidłowego cyklu miesiączkowego. Jeśli podaje się agonistę GnRH, wpływa on na układ hormonalny i zaburza jego równowagę, prowadząc do całkowitego zablokowania rozwoju komórki jajowej, produkcji estrogenu i cyklu miesiączkowego. Powoduje to, że organizm podczas stosowania leczenia zachowuje się tak, jak w okresie menopauzy, a ognisko endometriozy, bez stymulacji estrogenem, ulega zmniejszeniu i inaktywacji.
Dostępnych jest kilka analogów GnRH. Przykładami agonistów GnRH są: goserelin (Zoladex), nafarelin (Synarel), Buserelin (Suprecur) i leuprorelin (Prostap). Każdy z nich jest podawany w postaci zastrzyków oraz donosowego aerozolu (tabletki nie są dostępne).
Efekty uboczne agonistów GnRH obejmują: objawy menopauzy, takie jak ścieńczenie warstwy korowej kości, klimakteryczne napadowe zaczerwienienia twarzy, suchość pochwy, bóle głowy, depresja, obniżenie libido i poty nocne. Efekty te mogą zostać złagodzone przez dodatkowe podanie estrogenu i progesteronu, które nie wpływają na korzyści spowodowane leczeniem.

Tekst powstał na podstawie materiałów serwisu www.endometrioza.sos.pl