Pęcherzyk Graafa - informacje

Pęcherzyk Graafa (ang. Graafian follicle) to pęcherzyk otaczający komórkę jajową (oocyt) w jajniku. Ma około 1-2,5 cm średnicy i można go zaobserwować w jednym z jajników około 14 dnia każdego cyklu.

Pęcherzyk Graafa powstaje z jednego z pierwotnych pęcherzyków jajnikowych. W ciągu całego życia kobiety z około 300 tysięcy takich pęcherzyków zawierających komórki jajowe, rozwija się w okresie dojrzałości płciowej zaledwie około 400 pęcherzyków Graafa. W trakcie jednego cyklu miesiączkowego dojrzewa zwykle zaledwie jeden z nich. Kiedy pęcherzyk Graafa jest dojrzały, ma średnicę około 1-2,5 cm, wypełnia go płyn pęcherzykowy.
Zbudowany jest z otoczki zewnętrznej z licznymi naczyniami krwionośnymi i chłonnymi, z wielowarstwowej błony ziarnistej i wzgórka jajonośnego z zawartą w nim komórką jajową.

Rozwój pęcherzyka jest pobudzony przez hormon folikulotropowy, uwalniany przez przysadkę mózgową. Pęknięcie pęcherzyka, nazywane jajeczkowaniem, następuje na skutek działania hormonu luteinizującego.
W miejscu pękniętego pęcherzyka Graafa powstaje ciałko żółte. Jeśli nie nastąpi zapłodnienie, to zmienia się w ciałko białawe i zanika. Jeśli komórka jajowa zostaje zapłodniona, wtedy ciałko żółte zmienia się w ciałko żółte ciążowe i przez okres ciąży produkuje hormony płciowe (progesteron).

Gdy nie pęka...
Niepęknięty (fachowo: przetrwały) pęcherzyk Graafa to rodzaj łagodnej torbieli, która rozwija się w jajniku wtedy, gdy wzrastający pęcherzyk zamiast pęknąć, uwalniając komórkę jajową, rośnie nadal.
Brak pękania pęcherzyka Graafa, w którym dojrzewa komórka jajowa, skutkuje brakiem owulacji.
Dalszy wzrost pęcherzyka i powiększenie jego objętości może być przyczyną zaburzeń miesiączkowania, dolegliwości bólowych związanych z możliwością pęknięcia już dużego pęcherzyka, który w obrazie ultrasonograficznym wygląda jak torbiel.
Zmiana taka cofa się zwykle samoistnie w ciągu 2-3 cykli. Czasem konieczne jest krótkie leczenie hormonalne (przyjmowanie doustnej antykoncepcji). W kontrolnym USG, wykonanym np. po najbliższej miesiączce, lekarz ocenia, czy torbiel uległa wchłonięciu.

Przyczynami niepękania może być albo budowa jajnika, albo zaburzenia hormonalne. Najczęściej brak pękania nie powtarza się w każdym cyklu. Nie jest to zaburzenie, które można w sposób trwały wyleczyć. Leczenie jest indywidualne, bierze się pod uwagę aktualne plany prokreacyjne kobiety.