Nowe standardy reprodukcyjnej opieki medycznej w trosce o bezpieczeństwo pacjentów zagranicznych

Tak zwana „turystyka in vitro” czyli podróżowanie za granice kraju w poszukiwaniu nowych/tańszych możliwości leczenia niepłodności staje się coraz bardziej popularne, ale wciąż pozostaje niebezpieczne. Europejskie towarzystwo ESHRE wyznacza standardy w transgranicznej medycynie reprodukcyjnej, które mogą stanowić punkt wyjścia do zapewnienie większego bezpieczeństwa pacjentów.
 
Według ESHRE byłoby idealne, gdyby każda para miała możliwość leczenia niepłodności w swoim kraju, jak najbliżej miejsca zamieszkania. Jednak z różnych powodów (ograniczenia prawne, długie oczekiwanie na leczenie, wysokie koszty) nie mogą pozwolić sobie na leczenie w kraju i coraz więcej pacjentów decyduje się na rozpoczęcie leczenia poza granicami własnego kraju.
 
Chociaż wydaje się oczywiste, że zarówno pacjenci zagraniczni jak i lokalni powinni być leczeni w taki sam sposób istnieją dowody na to, że nie zawsze tak jest. Wiele problemów wynika z braku jednolitych standardów bezpieczeństwa oraz standardów klinicznych w rożnych krajach. Pacjenci wracając do domu często napotykają przeszkody prawne kiedy dochodzi do powikłań po leczeniu, ponieważ lokalne służby zdrowia nie chcą brać na siebie odpowiedzialności za leczenie rozpoczęte za granicą.
 
Europejskie Towarzystwo Rozrodu Człowieka i Embriologii (ESHRE) wyznacza po raz pierwszy w historii Standardy Transgranicznej Opieki Reprodukcyjnej. Mają one zapewnić bezpieczeństwo pacjentów, dawczyń komórek jajowych, dawców spermy, matek zastępczych oraz w przyszłości dzieci poczętych za pomocą technik wspomaganego rozrodu. Standardy zostały opublikowane w kwietniowym wydaniu czasopisma Human Reproduction.
 
Dokument bazuje na podstawowych zasadach w zakresie opieki zdrowotnej: „bezpieczeństwo”, „skuteczność”, „zorientowanie na dobro pacjenta”, „terminowość”, „równość”. Zasada równości oznacza, że wszelkie różnice w leczeniu pomiędzy pacjentami lokalnymi a zagranicznymi powinny zostać uzasadnione, np. dodatkowymi kosztami za tłumaczenia językowe. Zagraniczni dawcy powinni być tak samo traktowani jak lokalni. Nie powinno się ich różnicować na podstawie pochodzenia czy motywu dawstwa. ESHRE zaleca również aby lokalni i zagraniczni dawcy otrzymywali porównywalną rekompensatę finansową oraz aby kryteria kwalifikacyjne były takie same. Najważniejsze postulaty ESHRE to zapewnienie równego dostępu do technik rozrodu wspomaganego (dla wszystkich pacjentów powinno stosować się te same kryteria kwalifikowania do leczenia), brak ograniczeń w wyborze spośród różnych metod leczenia niepłodności, których bezpieczeństwo i skuteczność poparte są dowodami naukowymi oraz podejmowanie leczenia bez zbędnej zwłoki czasowej.
 
ESHRE zaleca również utworzenie krajowych rejestrów dawców nasienia i komórek jajowych oraz ośrodków biorących udział w rejestrze tych danych. „Aby zapobiec nadużyciom ze strony dawców, należy unikać agencji pośredniczących z dawcami, ponieważ może to prowadzić do naruszania zasad dobrej praktyki klinicznej, a w najgorszym przypadku do handlu”, mówi dr Françoise Shenfield, koordynator prac nad dokumentem.
 
Pacjenci powinni otrzymywać jasne informacje na temat niezbędnych badań, ich kosztów oraz realistyczny czas oczekiwania na wyniki leczenia. Porady i wsparcie psychologiczne powinno być dostępne w języku zrozumiałym dla pacjenta. Jeśli ośrodek nie jest w stanie tego zagwarantować, ESHRE nie zaleca leczenia tego pacjenta. Jest to bardzo ważne ponieważ pacjenci decydujący się od leczenia mają do popisu szereg zgód i dokumentów. Kliniki powinny zapoznać pacjentów z kontaktem do rzecznika praw obywatelskich lub do działu skarg w celu zapewnienia im możliwości dochodzenia roszczeń ewentualnie doznanych krzywd.
 
„Nasze badania wykazały, że w sześciu państwach europejskich wykonuje się około 14 000 cykli leczenia pacjentów zagranicznych. Całkowita liczba w całej Europie jest znacznie wyższa. Transgraniczna opieka medyczna staje się szeroko rozprzestrzeniającym się zjawiskiem” - mówi dr Françoise Shenfield. Utworzone Standardy Transgranicznej Opieki Reprodukcyjnej mają stanowić wytyczne dla klinik leczących pacjentów z zagranicy oraz pomóc ustawodawcom stworzyć ramy prawne regulujące przestrzeganie tych zasad.
 
Źródło: eshre.eu