Normy badań cz. 4 - estradiol

Estradiol jest hormonem niezwykle ważnym nie tylko w staraniach o dziecko, ale też dla całego organizmu kobiety. Jest bowiem tzw. hormonem feminizującym, regulującym popęd płciowy i warunkującym rozwój kobiecych cech płciowych. Wpływa też na rozwój gruczołów mlecznych oraz ogólną przemianę materii.

E2 (czli estradiol) to naturalny żeński hormon płciowy, najsilniejszy w grupie estrogenów. Wytwarzany jest w jajnikach w rozwijających się przed owulacją pęcherzykach Graafa, a w mniejszych ilościach przez łożysko i korę nadnerczy. Syntezą estradiolu kieruje głównie hormon folikulotropowy.

Estradiol pobudza gruczoły szyjki macicy do wydzielania charakterystycznego śluzu. Jego obecność pozwala na wędrówkę plemników przez szyjkę macicy i ich dotarcie do komórki jajowej. Ponadto estradiol pobudza rozrost błony śluzowej, wyściełającej jamę macicy.
Gdy plemniki nie docierają do komórki jajowej i nie dochodzi do zapłodnienia, wytwarzanie estradiolu i progesteronu zaczyna się obniżać w około 7 dni po owulacji. Pociąga to za sobą złuszczanie się błony śluzowej macicy, które ujawni się w postaci krwawienia miesiączkowego w 11-16 dni po owulacji.

Estradiol a owulacja
Oznaczanie poziomów estradiolu dostarcza istotnych informacji o przebiegu jajeczkowania.
Poziom estradiolu zmienia się znacznie w ciągu cyklu, dlatego badanie jego stężenia we krwi wykonuje się kilkakrotnie:

• w 3 dniu cyklu (razem z FSH) w celu oszacowania rezerwy jajnikowej
• w późnej fazie pęcherzykowej (na kilka dni przed spodziewaną owulacją) w celu oceny dynamiki dojrzewania pęcherzyków
• po owulacji w celu oceny czynności ciałka żółtego

W monitorowaniu owulacji (szczególnie w cyklach stymulowanych gonadotropinami) powtarzanie badania estradiolu w połączeniu z USG umożliwia ocenę rozwoju pęcherzyków, a także określenie optymalnego momentu do podania leków zawierających gonadotropinę kosmówkową (hcg) w celu wywołania pęknięcia pęcherzyków.

Normy estradiolu

• 3 dzień cyklu: <75 pg/ml (poziomy niższe są lepsze do stymulacji, podwyższony poziom może oznaczać obecność torbieli lub obniżoną rezerwę jajnikową)
• ok. 2 doby przed owulacją: >=200 pg/ml (norma na jeden dojrzały pęcherzyk)
• 6-8 dzień po owulacji: >=100 pg/ml

Uwagi

• W przypadku gdy pęcherzyki nie produkują dostatecznej ilości estradiolu pomimo tego, że osiągnęły już odpowiednią wielkość (zazwyczaj przyjmuje się, że są to pęcherzyki o średnicy przynajmniej 17-18 mm), można opóźnić podanie leków wywołujących ich pęknięcie.
• Bezpośrednio przed owulacją poziom estradiolu spada.
• W cyklach stymulowanych gonadotropinami (najczęściej do zabiegów IVF) stężenie E2 > 2000 pg/ml sygnalizuje zagrożenie zespołem hiperstymulacji jajników.
• Estradiol jest wytwarzany przez wszystkie pęcherzyki jajnikowe (również te mniejsze) i o ile samo jego stężenie daje informacje o cyklu, to bez badania USG nie można ustalić czy owulacja nastąpiła lub nastąpi.