Normy badań cz. 2 - prolaktyna

Jednym z hormonów, których poziom badany jest w trakcie starań o dziecko, jest prolaktyna.
Jest hormonem produkowanym przez przysadkę mózgową. Jego podwyższone stężenie obniża poziom gonadotropin (zwłaszcza LH), zaburza mechanizm owulacji i prowadzi do niewydolności fazy lutealnej, a przez to do kłopotów z zapłodnieniem.

Badanie
Poziom prolaktyny określa się poprzez baranie krwi, najczęściej w II fazie cyklu, w godzinach rannych, po spokojnie przesapanej nocy. W celu uzyskania jak najbardziej rzetelnych wyników prolaktynę należy oznaczać na czczo lub przynajmniej 3 godziny po posiłku i po kilkuminutowym odpoczynku.

Poziom prolaktyny jest względnie stały w cyklu miesiączkowym, lecz ulega zmianom w cyklu dobowym i jest wyższy nocą w porze snu. Stężenie prolaktyny podnosi się podczas stresu, w czasie urazu, po posiłku oraz w ciąży. Wynik mogą podwyższać zarówno menstruacja, jak i owulacja. Poziom prolaktyny może również podwyższyć współżycie oraz badanie piersi, z których należy zrezygnować przynajmniej na 3 dni przed planowanym badaniem.

Czasami przeprowadza się badanie wraz z tak zwanym obciążeniem (po przyjęciu metoklopramidum), co może wskazać na hiperprolaktynemię czynnościową, którą stwierdza się, jeśli wynik po obciążeniu wzrasta ponad 10 razy. Jeśli wzrasta od 5-10 razy, jest to łagodna hiperprolaktynemia czynnościowa i tylko w nielicznych przypadkach się ją leczy.

Hiperprolaktynemia czynnościowa
... powoduje niewydolność ciałka żółtego, niepękanie pęcherzyków Graffa i zaburzenia miesiączkowania, mlekotok, jak również obniżenie libido, wahania nastojów i nasilony PMS.
Hiperprolaktynemię najcześciej leczy się  przy pomocy Bromergonu lub jego zamienników, zawierających Bromokryptynę. Leczenie może trwać do kilku lat. Objawy takie jak nieregularne cykle i laktacja ustępują zwykle w ciągu 1-2 miesięcy od rozpoczęcia leczenia.

Wyniki badania prolaktyny
Norma: 1,9- 25 ng/ml

• 3-15 ng/ml: wynik bardzo dobry
• 15-20 ng/ml: wynik dobry
• 20-25 ng/ml: łagodna hiperprolaktynemia
• > 25 ng/ml: wynik ponad normę, oznacza hiperprolaktynemie

Przelicznik jednostek w przypadku prolaktyny: 1 ng/ml = 20 mIU/l

Uwagi

• hiperprolaktynemia jest czasem związana z niedoczynnością tarczycy. Przed leczeniem warto tą przyczynę wykluczyć
• leczenie łagodnej hiperprolaktynemii daje dobre wyniki przy leczeniu zaburzeń fazy lutealnej lub jeśli towarzyszy jej zespół policystycznych jajników
• nadmiar prolaktyny może utrudniać pęknięcie pęcherzyka
• w cyklach bezowulacyjnych do leków powodujących owulację można rozważyć dołączenie leków obniżających stężenie prolaktyny nawet u osób z prawidłowymi wynikami. W wybranych przypadkach takie postępowanie może ułatwić zajście w ciążę
• estrogeny oraz środki antykoncepcyjne podnoszą poziom prolaktyny.
• badanie prolaktyny ma ograniczenia, istnieją bowiem trzy rodzaje cząsteczek prolaktyny różniące się ciężarem. Jedynie ta najlżejsza (ale za to stanowiąca ok. 80 proc. ogółu) jest czynna biologicznie. Z tego powodu zaburzenie proporcji pomiędzy różnymi rodzajami prolaktyny może dać fałszywie zaniżony lub zawyżony wynik