Normy badań cz. 1 - FSH i LH

Walka z niepłodnością oznacza konieczność wykonywania wielu badań. Interpretacja ich wyników należy do specjalistów, ale warto znać poszczególne normy, by choć wstępnie ocenić efekt badania.

Zaczynamy od norm poziomu dwóch hormonów niezwykle ważnych w staraniach o dziecko - FSH i LH.
FSH (folitropina) stymuluje dojrzewanie pęcherzyków w jajniku, zaś LH (lutropina, czyli hormon luteinizujący) stymuluje wytwarzanie androgenów w jajniku (androstendionu i testosteronu).

Badanie FSH (wraz z badaniem estradiolu) wykonuje się najczęściej w celu określenia tzw. rezerwy jajnikowej. FSH bada się także przy podejrzeniu o niewydolność przysadki (po urazach, intensywnych ćwiczeniach czy nadmiernym odchudzaniu) i przy diagnozowaniu braku miesiączki.
W celu sprawdzenia poziomu FSH przeprowadza się badanie krwi między 2 a 5 dniem cyklu, zwykle w 3 dniu. Oznaczenie LH wykonuje się jednocześnie z FSH lub później w celu wykrycia przedowulacyjnego piku poziomu LH.

Normy hormonów
FSH: 3-12 mIU/ml
LH: 2-13 mIU/ml

Interpretacja wyniku FSH
< 3 mIU/ml niewydolność przysadki
9-12 mIU/ml obniżona rezerwa jajnikowa
12-18 mIU/ml wyczerpująca się rezerwa jajnikowa, trudna stymulacja owulacji
> 18 mIU/ml stymulacja owulacji bardzo trudna, a często niemożliwa, prawdopodobieństwo ciąży jest bardzo małe

FSH w stosunku do LH
Istotny jest stosunek stężeń obu gonadotropin. W przypadku prawidłowego cyklu stosunek LH:FSH jest bliski 1, w niewydolności przysadki ulega zmniejszeniu poniżej 0,6, a w zespole policystycznych jajników (PCOS) wzrasta powyżej 1,5.

Uwagi

• leki antykoncepcyjne obniżają poziom FSH, ale bez wpływu na płodność
• wraz ze wzrostem poziomu FSH maleje prawdopodobieństwo zajścia w ciążę, nawet, jeśli uda się wywołać owulację (odsetek uzyskanych ciąż na jest znacznie niższy od średniej)
• kobiety z wyczerpaną rezerwą jajnikową rzadko zachodzą w ciążę, a jeśli już to najczęściej ma to miejsce podczas stosowania preparatów hormonalnej terapii zastępczej
• do badania rezerwy jajnikowej służy też test z cytrynianem klomifenu
• zaburzenia produkcji gonadotropin związane z dietą lub ćwiczeniami zwykle samoistnie wracają do normy w ciągu roku od uzyskania właściwej wagi lub złagodzenia intensywności ćwiczeń. Niekiedy prowadzą jednak do trwałych zaburzeń rozrodczości