Niepłodność - coraz większy problem

Rozmowa z prof. Jerzym Radwanem, jednym z najbardziej doświadczonych polskich specjalistów zajmujących się leczeniem niepłodności.

Czym jest niepłodność, czy jest to choroba?
Niepłodność oznacza niemożność poczęcia dziecka po 12 miesiącach regularnych stosunków płciowych bez stosowania żadnej antykoncepcji. Niepłodność uznana jest przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) za chorobę społeczną, a częstość jej występowania w krajach rozwiniętych stale się zwiększa. Wszystkie przyczyny, takie jak: odwlekanie zajścia w ciążę, otyłość, stres, choroby przenoszone drogą płciową, używki
i zanieczyszczanie środowiska sprzyjają występowaniu tej choroby.

Czy problem niepłodności jest istotny w naszym społeczeństwie?
Szacuje się, że w  Polsce jest od 1,5 do 2 mln  niepłodnych par. Tak więc nawet co 6 para dotknięta jest tym problemem. Najczęstsze przyczyny niepłodności to choroby prowadzące m.in. do dysfunkcji jajowodów i  zaburzeń owulacji. Istotnym problemem są również zaburzenia parametrów nasienia u mężczyzn, które leżą u podstaw ponad połowy problemów  z zajściem w ciążę.

Kiedy para powinna zgłosić się do lekarza?
Diagnostykę powinno  się rozpocząć w przypadku  braku ciąży po roku czasu regularnego współżycia bez antykoncepcji. Specyfika postępowania diagnostycznego w przypadku niepłodności polega na tym, żę problem dotyczy pary, a nie jednego z partnerów. Tak więc u znacznej części ludzi w niepłodności bierze udział czynnik męski i kobiecy.

Czy każda  niepłodna para wymaga leczenia metoda zapłodnienia pozaustrojowego?
Leczenie niepłodności jest dziedziną medycyny, która bardzo gwałtownie rozwinęła się w ostatnim czasie. Terapia nie jest jednak związana tylko z wysocespecjalistycznymi procedurami, takimi jak zapłodnienie pozaustrojowe. Statystycznie na 10 par po wykorzystaniu wszelkich innych metod leczenia zaledwie jedna kwalifikuje się do in vitro. Pozostałym, w sposób klasyczny, z pomocą farmakologiczną, chirurgiczną czy inseminacji domacicznej udaję się doczekać upragnionego potomka. Należy zwrócić uwagę, że dzięki ostatnim zdobyczom nauki sytuacje do niedawna uznawane za „beznadziejne” są dziś poddawane leczeniu z sukcesem.

Czy można w jakiś sposób uchronić się przed niepłodnością?
Nie jest to łatwe pytanie, zważywszy, że u znacznej części par, które zgłaszają się do specjalisty, nie możemy ustalić przyczyny problemu niepłodności. Na pewno wiek kobiety ma tutaj fundamentalne znaczenie. Wiek partnerki jest bowiem najważniejszym czynnikiem decydującym o płodności. Najprostsza rada dla par i młodych małżeństw  to nie odkładać w czasie macierzyństwa. Inne rady to nie palić - udowodniono, że papierosy obniżają płodność zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Przewlekłe nadużywanie alkoholu i inne używki, takie jak marihuana i kokaina również zmniejszają  szanse na posiadanie potomka. Częsta zmian partnerów seksualnych zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania na choroby przenoszone drogą płciową, które mogą powodować np. niedrożność jajowodów u kobiet  czy zapalenie jader u mężczyzn.
Dieta bogata w owoce, warzywa oraz aktywność fizyczna, czyli zdrowy styl życia - tyle możemy zrobić, by próbować się zabezpieczyć. Należy jednak stwierdzić, że nigdy wiemy, na ile jesteśmy płodni, dopóki nie doczekamy  własnej pociechy.

prof. Jerzy Radwan -  Kierownik Medyczny Centrum Leczenia Niepłodności "Gameta", Prezes Elekt Sekcji Andrologii Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, przez 17 lat Kierownik Kliniki Ginekologii i Rozrodczości Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi.