Kobieca niepłodność fizyczna

Nieprawidłowości fizyczne to bardzo częsta przyczyna niepłodności - ocenia się na przykład, że problemy z jajowodami to 40 proc. wszystkich jej przypadków. Przyjrzyjmy się różnym rodzajom niepłodności fizycznej.

Niepłodność jajnikowa
Jej przyczyną są zaburzenia rozwojowe jajnika lub nieprawidłowa budowa miąższu jajnika - na skutek procesów zapalnych, nowotworowych lub endometriozy. Przyczyną tej niepłodności są zaburzenia w funkcjonowaniu jajników, nie tylko związane z żeńskimi hormonami płciowymi. Mogą do tego przyczynić się następujące czynniki:

• nieprawidłowe funkcjonowanie układu podwzgórze-przysadka
• zmiany zapalne
• procesy nowotworowe
• dysgenezja gonad (czyli ich niewłaściwe wykształcenie się lub ich brak)
• endometrioza (czyli obecność błony śluzowej macicy w innych narządach oprócz jamy macicy)

Niepłodność jajowodowa
... to zaburzenia uniemożliwiające transport plemników i tym samym ich kontakt z komórką jajową, będące skutkiem nieprawidłowości rozwojowych lub wtórnych uszkodzeń czynności lub struktury jajowodów. Odpowiada za około 40 proc. wszystkich przypadków niepłodności.
Jajowody pełnią  niesłychanie ważną funkcję w procesie poczęcia, gdyż  są one odpowiedzialne za transport zapłodnionej komórki jajowej do macicy. Zatem jakakolwiek przeszkoda w świetle jajowodu może utrudnić przesuwanie się zarodka i jego późniejsze zagnieżdżenie się w macicy. Dlatego niepłodność jajowodową rozpatruje się biorąc pod uwagę zmiany mechaniczne i czynnościowe.

Przyczyny mechaniczne są najczęściej spowodowane:

• wadami wrodzonymi – całkowity brak jajowodów lub ich całkowita niedrożność
• zmianami nabytymi – nowotwory jajowodów, endometrioza, stany pooperacyjne, stany zapalne uszkadzające błonę śluzową (np. zapalenie śluzówki jajowodów), stany zapalne „okołojajowodowe” (np. zapalenie otrzewnej), stany pozapalne

Przyczyny niedrożności czynnościowej to:

• czop śluzowy
• przerost lub obrzęk błony śluzowej jajowodów
• małe skrzepy krwi
• nadmierna kurczliwość mięśniówki jajowodów

Niepłodność maciczna
Macica chroni zarodek. To w niej zagnieżdża się, rozwija i rośnie zapłodniona komórka jajowa. Wszelkie czynniki, które utrudniają lub uniemożliwiają zagnieżdżenie i rozwój zapłodnionego jaja przyczyniają się do powstania niepłodności macicznej.
Są nimi:

• wady wrodzone - brak macicy, macica jedno lub dwurożna, macica podwójna
• zrosty śródmaciczne, będące najczęściej powikłaniem pooperacyjnym
• zapalenie endometrium, czyli błony śluzowej macicy
• mięśniaki
• zaburzenia kurczliwości
• endometrioza

Niepłodność szyjkowa
W procesie zapłodnienia ogromną rolę odgrywa śluz szyjkowy w szyjce macicy. W czasie dni płodnych jest przezroczysty i rozciągliwy, co łatwo jest kobiecie zaobserwować. W tym okresie zmieniają się jego właściwości fizykochemiczne i staje się on łatwo przepuszczalny dla plemników. Niestety, zdarzają się sytuacje, w których śluz nie ulega tym przekształceniom i jest nieprzepuszczalny dla plemników. Może przyczynić się do tego:

• stan zapalny
• zmniejszona zawartość glukozy w śluzie, która utrzymuje ruchliwość plemników
• obecność w śluzie przeciwciał klasy IgA oraz IgG, które wymierzone są przeciwko plemnikom i doprowadzają do ich inaktywacji
• obecność w śluzie enzymów niszczących plemniki
• zbyt duża gęstość śluzu
• zanieczyszczenie śluzu spowodowane najczęściej długotrwałym stanem zapalnym szyjki lub krwią
• zmniejszona ciągliwość śluzu (np. wskutek zaburzeń regulacyjnych jajników)

Niepłodność szyjkowa może być też związana z nieprawidłowościami w obrębie samej szyjki, a nie śluzu. Czynniki ją wywołujące to:

• skurcz cieśni szyjki - może być spowodowany nadmierną reakcją na substancje kurczące (prostaglandyny) zawarte w nasieniu
• wrodzone zarośnięcie szyjki
• niedorozwój szyjki
• rozdarcia
• blizny
• nadżerki

Przyczyny pochwowe

• nieprawidłowa budowa - zarośnięcie, przegroda, zwężenia
• stany zapalne